سوال
احکام دیه در چه کتابی آمده است؟ و آیا دادن دیه اجباری است و حکم کسی که توان پرداخت دیه را ندارد ،چیست؟
امام خمینی(ره)
در تحریر الوسیله مذکور است و دیه حکم سایر دیون را دارد.
سوال
ماهیت حقوقی دیه چیست و این که آیا دیه(قتل یا جراحت) مثل سایر حقوق و تعهدات (والزامات) مالی به وراث قانونی انتقال پیدا می کند یا این که دیه نوعی مجازات بوده و قایم به شخص می باشد و با فوت متهم کلا منتفی می گردد؟
شورای عالی قضایی
با توجه به ذیل تعریف دین در صفحه 646،ج1 ، تحریر الوسیله و ذیل مساله شماره 1 همان صفحه و مساله شماره 2 صفحه 424 ج 2 همان کتاب به نظر می رسد که دیه جنایت اعم از این که قتل و جرح و غیره غیر عمدی باشد یا عمدی موجب دیه باصل الشرع او بالمصالحه کلا از قبیل حقوق واجبه و الزامات مالی است و حکم دیون دیگر را دارد که در صورت فوت مدیون قبل از پرداخت آن باید از اصل ترکه متوفی کائنا ما کان ادا و پرداخت شود کما این که در مساله شماره 34 و در ذیل مساله شماره 31 صفحه 99 ج 2 تحریر الوسیله به آن اشاره شده است بنابر این دیات مقرره در شرع مقدس اسلام در هیچ موردی قایم به شخص نمی باشد اگر چه در قوانین مجازات اسلامی دیه جنایات کلا به عنوان مجازات تلقی شده است.
سوال
آیا محکومیت به دیه نوعی محکومیت مالی محسوب می گردد؟ که در این صورت بازداشت ممتنع متمکن و یا مدعی اعسار مخالف با قانون منع توقیف اشخاص در قبال تخلف از انجام تعهدات و الزامات مالی است که هنوز به قوت خود باقی است و یا این که محکومیت کیفری محسوب است که در این صورت باید روزی پانصد ریال از کیفر کسر و با توجه به میزان محکومیت در قبال مبلغ مذکور در حبس باشد و این معنی مغایر با نظر کمیسیون استفتائات است که می گوید تا زمان تسلیم و اجرای حکم باید محکوم علیه در حبس بماند؟
شورای عالی قضایی
به استناد ذیل مساله 1 صفحه 647 جلد 1 تحریر الوسیله دیه یکی از اقسام دین است و در نتیجه محکومیت به دیه نوعی محکومیت مالی است نه کیفری و قانون منع بازداشت اشخاص در قبال تعهدات و الزامات مالی مصوب 22/8/53 به استناد مسایل 5 الی 10 صفحات 416 و 417 جلد 2 تحریر الوسیله و به استناد حدیث مشهور(لی الواجد یحل عرضه و عقوبته) و به استناد ماده 139 قانون تعزیرات مخالف با موازین اسلامی و صریح فتوای حضرت امام مد ظله العالی و مغایر با قانون تعزیرات و غیر قابل اجرا است .
سوال
آیا دیه به عنوان خسارت است یا مجازات مالی؟
آیت الله العظمی لطف الله صافی گلپایگانی
حکم دیه تعبد است هر چند از حکمت های آن یکی از این دو امر یا هر دو باشد.
مجموعه استفتائات قضایی(1)
(دیات)
معاونت آموزش قوه قضاییه
دفتر آموزش روحانیون و تدوین متون فقهی-قم